Instructies
De basis voor een atlas bestaat uit vogeltellingen in afgebakende gebieden: atlasblokken en kilometerhokken. Door in het hele land op dezelfde manier te tellen als voor de vorige atlassen kunnen we de gegevens goed met elkaar vergelijken. Het is dus belangrijk dat iedereen die meedoet aan de Vogelatlas dezelfde methode hanteert. Die leggen we op deze pagina beknopt uit. In de handleiding lees je de gedetailleerde aanpak per onderdeel.
Bekijk hier een korte samenvatting van de methode (video start bij de instructies):
Winter, Broed en Jaarrond
Het veldwerk voor de Vogelatlas bestaat uit drie onderdelen:
- Broed
- Winter
- Jaarrond
Bij alle drie deze onderdelen is het belangrijk dat je weet wat een atlasblok, kilometerhok en telpunt is en waarom er een ‘gouden grid’ is. De precieze aanpak per onderdeel lees je in de handleiding. Ga je tellen? Neem dan vooraf de handleiding grondig door, zodat je precies weet wat je moet doen.
Doel
Een zo compleet mogelijke soortenlijst van broedvogels in het atlasblok vaststellen.
Bezoek de 8 kilometerhokken van het gouden grid precies 1 uur per telperiode.
Gouden grid broedvogeltelling
Telperioden
- 1 april–15 mei
- 16 mei–30 juni
Methode
- In beide telperioden doe je een kilometerhoktelling van 55 minuten en een punttelling van 5 minuten op het telpunt.
- Tel broedparen/territoria.
Bezoektijden
Tel tussen een uur voor zonsopkomst en tot max. zes uur erna.
Aanvullende bezoeken
Breng van het vroege voorjaar tot in de zomer enkele aanvullende bezoeken en ga daarbij alle leefgebieden in het atlasblok af om de soortenlijst aan te vullen.
Doel
Een zo compleet mogelijke soortenlijst van overwinterende vogels in het atlasblok vaststellen.
Bezoek de 5 kilometerhokken van het gouden grid precies 1 uur per telperiode.
Gouden grid wintervogeltelling
Telperioden
- 1 december–15 januari
- 16 januari–28 februari
Methode
- In beide telperioden doe je een kilometerhoktelling van 55 minuten en een punttelling van 5 minuten op het telpunt.
- Tel individuen met terreinbinding.
Bezoektijden
Tel tussen een uur na zonsopkomst en een uur voor zonsondergang.
Aanvullende bezoeken
Breng enkele aanvullende bezoeken en bezoek alle leefgebieden in het atlasblok om de soortenlijst aan te vullen.
Doel
Een goede steekproef van de verspreiding en aantallen van vogelsoorten door het jaar heen.
Maandelijks twee kilometerhoktellingen.
Gouden grid jaarrondtelling
Telperiode
maart–november
Methode
- Iedere maand tel je een uur in de twee aangewezen kilometerhokken uit het gouden grid.
- Tel individuen.
Bezoektijden
Tel 's ochtends en bij voorkeur in de uren meteen na zonsopkomst.
Aanvullende bezoeken
Geen aanvullende bezoeken nodig.
Atlasblokken en het gouden grid
Het grootste deel van het veldwerk bestaat uit tellingen van 55 minuten in deze kilometerhokken. Het gaat om tellingen in het winterseizoen (2 x 5 hokken), het voorjaar (2 x 8 hokken) en elke maand van het jaar (2 hokken).
Telperioden
De telperioden herhalen zich elk jaar op dezelfde manier. Hieronder zie je wanneer welk onderdeel actief is.
Jaar 1 (1 dec 2026 – 30 nov 2027)
Invoeren: app of papier
Je kunt alle tellingen voor de Vogelatlas in het veld invoeren via de app Avimap (Android) of iAvimap (iOS). Zodra je bent aangemeld voor een atlasblok, kun je jouw tellingen in dat blok invoeren.
Wil je jouw tellingen op papier noteren in het veld? Dat is geen probleem. Via Mijn atlas kun je veldformulieren downloaden en printen. Vervolgens voer je via deze website je tellingen achteraf in.
Veelgestelde vragen
Om een atlasblok te tellen voor de Vogelatlas zijn drie zaken het belangrijkste: voldoende vogelkennis, het kunnen toepassen van de methode in het veld en genoeg tijd om te tellen. Hieronder vind je de antwoorden op de meest gestelde vragen.
De meeste vogelaars kiezen een atlasblok dat nog vrij is en dat ze goed kennen – omdat ze erin wonen of er vaak vogels kijken of tellen. Kijk dus eerst welk atlasblok nog vrij is en welke tellingen daarin nog gedaan moeten worden. Misschien is jouw voorkeursblok al door iemand anders gekozen. Bij atlasblokken die al (deels) geclaimd zijn door een andere vogelaar kun je checken of je kunt helpen.
Je kunt je aanmelden voor maximaal twee atlasblokken en maximaal twee seizoenen vooruit plannen. Zo voorkomen we dat vogelaars (onbedoeld) teveel hooi op hun vork nemen.
Wil je toch meer atlasblokken tellen of bijvoorbeeld namens de Vogelwerkgroep coördineren? Neem dan contact op met de atlasdistrictscoördinator of via vogelatlas@sovon.nl.
De telperioden van de drie onderdelen zijn als volgt:
- Winter: 1 december – 28 februari.
- Broed: 1 april – 30 juni, maar bedenk dat je aanvullende bezoeken vanaf februari-maart doet en late broedvogels nog tot in juli opspoort.
- Jaarrond: maart t/m november.
Je bent vrij om te kiezen welke van de drie onderdelen van een atlasblok je voor je rekening neemt. Het heeft wel onze voorkeur dat de onderdelen van een atlasblok zoveel mogelijk door één waarnemer, of een vast waarnemersduo, worden geteld. Dat vergemakkelijkt de communicatie en bovendien kun je je terrein- en vogelkennis dan ten volle benutten.
Let op dat de onderdelen Broed en Jaarrond in maart tot en met juli naast elkaar lopen, terwijl die een iets verschillende aanpak hebben (zie handleiding). Om verwarring te voorkomen kun je bijvoorbeeld in het éne voorjaar de broedvogeltellingen doen en in het jaar daarna de jaarrondtellingen. Uiteraard kun je beide onderdelen ook in hetzelfde jaar tellen.
Een inschatting per onderdeel, exclusief reistijd:
- Winter: ca. 16 uur veldwerk en 2 uur administratie.
- Broed: ca. 20 uur veldwerk en 2 uur administratie.
- Jaarrond: ca. 18 uur veldwerk en 1 uur administratie.
Bij beperkte tijd kun je het beste kijken welk onderdeel je wél volledig voor je rekening kunt nemen. Heb je minder dan twintig uur in een jaar beschikbaar? Meld je dan niet aan voor een atlasblok, maar kijk hier hoe je met losse tellingen en losse waarnemingen kunt bijdragen.
- Herkenning: Voldoende kennis van de Nederlandse vogels die in jouw atlasblok(ken) kunnen voorkomen is belangrijk. Doe eventueel de kennisquiz om in te schatten of je er klaar voor bent om zelfstandig te gaan tellen. Vorm eventueel een duo met een ervaren vogelaar. Ook zijn er online cursussen die je kunt volgen voordat je atlastellingen gaat doen.
- Kennis van de methode: De vaardigheid om de methode goed in het veld toe te passen is essentieel. Lees de Handleiding en bekijk de instructievideo's om je te verdiepen in de do's en don'ts.
- Invoeren van je telling: Met de apps Avimap en iAvimap kun je de tellingen meteen in het veld invoeren. Dat scheelt veel papierwerk en achteraf invoeren op de website. Wil je met de app invoeren? Zorg dan dat je dit goed onder de knie krijgt – de instructievideo helpt je daarbij. Achteraf je papieren formulier op de website invoeren kan ook; zie hier de instructie.
In het aanmeldformulier kun je aangeven of je open staat voor hulp van andere vogelaars en of je die hulp nodig hebt. Twijfel je bijvoorbeeld of je voldoende tijd of vogelkennis hebt? Dan kun je voor één van die opties kiezen.
Bedenk wel: aanmelden voor een atlasblok is niet vrijblijvend. We gaan ervan uit dat je je verantwoordelijk voelt voor alle tellingen van het onderdeel.